|
حقوق بشر در جهان معاصر
دفتر دوم
جستارهايي تحليلي از حقها و آزاديها، 1388.
دراين دفتر چهار گروه اصلي از حق ها و آزادي ها مورد بررسي و تجزيه و تحليل نسبتاً مختصر و در پارهاي موارد گزينشي قرار خواهد گرفت. ابتدا برخي از حق ها و آزادي هاي مدني – سياسي، پس از آن به عنوان مکمل اين حق ها و آزادي ها، حق هاي رويهاي مورد بررسي قرار گرفته است. به دنبال آن حق هاي رفاهي و بالاخره در پايان حمايت هاي ويژه در نظام حقوق بشر معاصر مطرح شده اند. در بررسي نسبتاً گزينشي حق ها و آزادي هاي مدني – سياسي "حق حيات"، "منع شکنجه"، "حق بر مشارکت سياسي"، "آزادي بيان" و "آزادي مذهب و عقيده" مورد بررسي قرار گرفته اند. هر يک از حق ها و آزادي هاي فوق به دو گفتار تقسيم شده که گفتار اول به تحليل مفهومي و مباني توجيهي نظري مي پردازد و گفتار دوم به بررسي محتواي حق و آزادي ها در اسناد حقوق بشري را بررسي مي کند.
حق ها و تضمينات رويهاي نيز در دو گفتار مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته اند. تحليل مفهومي حقوق بشر رويهاي و مباني توجيهي ضرورت بهره مندي افراد از اين گونه حق ها و تضمينات در گفتار اول به تفصيل مورد توجه قرار گرفته است. در گفتار دوم در محتواي "حق بر داد خواهي"، "برابري در مقابل دادگاه"، "اصل محاکمه عادلانه"، "اصل بي طرفي و استقلال دادگاه"، "فرض برائت"، "منع عطف به ماسبق کردن قوانين کيفري" و استثنائات آن، "حق بر علني بودن محاکمات" مورد بررسي قرار گرفته است. پايان بخش مباحث حق ها و تضمينات رويهاي دو بحث بسيار مهم "حق بر غرامت" و هم چنين وضعيت" حق ها و تضمينات رويهاي در شرايط اضطراري" است.
حق هاي رفاهي گروه سوم از حق هائي است که در اين دفتر مورد توجه قرار گرفته است. ضرورت تحليل مفهومي اين حق و به ويژه ماهيت تعهد دولت در اين زمينه و پس از آن ارائه مباني در توجيه ضرورت بهره مندي افراد از حداقل هاي رفاهي، گفتار اول بحث از حق هاي رفاهي است. در گفتار دوم که گفتاري نسبتاً مفصل است، ابتدا نگاهي گذرا به مفاد ميثاق بين الملل حقوق اقتصادي – اجتماعي و فرهنگي به عنوان محوري ترين سند بين الملل در تبيين محتواي اين حق ها خواهيم داشت. به دنبال آن محتواي "حق بر حداقل هاي معيشتي" يعني غذا و مسکن لباس در چارچوب تحليل ارزش حيات مورد توجه قرار گرفته است. پس از آن محتواي "حق بر حداقل هاي بهداشتي"در قالب سلامتي و ارزش حيات"، حق بر حداقل هاي آموزش" در چارچوب آزادي و حيات انساني و بالاخره"حق بر تامين اجتماعي" مورد بحث قرار گرفته است. پايان بخش اين گفتار بحث از محدويت هاي اين حق و به ويژه نگاهي کوتاه به مسأله مالکيت هاي فکري و تعارض هاي احتمالي آن با حق هاي رفاهي است. در پايان اين گفتار چنين استنتاج شده که دولت هاي رفاه در حقيقت، گونه ي مطلوب دولت در نظام حقوق بشر معاصر هستند که در پرتو آن مي توان بهره مندي شهروندان از حداقل هاي رفاهي را تضمين کرد.
در بحث از حمايت هاي ويژه، "حقوق زنان"، "حقوق کودکان"، "حقوق اقليت ها"، و "حقوق پناهندگان" مورد بررسي قرار گرفته، و در پايان بحث "حقوق بشر دوستانه و اموال فرهنگي در آينه حقوق بشر معاصر" به گونهاي خلاصه ارائه گرديده است. هر کدام از مباحث فوق در دوگفتار مجزا مورد بررسي قرار گرفته اند. به ويژه در بحث از حقوق زنان و حقوق کودکان مباحث مفهومي و نظري جايگاه ويژهاي دارند و در حقوق اقليت ها مباحث مفهومي به گونهاي پر رنگ تر مورد توجه قرار گرفته است.
بازگشت به انتشارات
بازگشت به خانه | 
